Read more
Od wojen domowych doby schylku republiki po krwawe zjednoczenie cesarstwa dokonane przez Konstantyna, doborowa formacja gwardyjska stanowila trzon kazdej armii rzymskiej. Zarowno wtedy, gdy pelnili funkcje gwardii przybocznej, jak i wtedy, gdy uzywano ich jako oddzialow szturmowych w boju, kunszt wojenny pretorianow, speculatores, singulares i protectores decydowal o biegu historii Rzymu. Badacze nierzadko przedstawiaja pretorianow jako rozpieszczonych, nielojalnych i stroniacych od walki, lecz Rzymianie znali ich jako dzielnych wojownikow, ktorzy starali sie zasluzyc na swoj honorowy tytul pia vindex wiernych i msciwych. Scisle powiazani z kohortami pretorianskimi doby republiki, i stopniowo wlaczeni do cesarskiej gwardii pretorianskiej, byli zolnierze formacji speculatores. Ich kohorte utworzyl Marek Antoniusz w latach trzydziestych I w. przed Chr., a jej zadaniem bylo rozpoznanie i zbieranie informacji o przeciwniku. Wkrotce jednak speculatores zaczeli pelnic role przybocznych gwardzistow, i pelnili ja do konca I w. po Chr. Niniejsza ksiazka poswiecona jest zmiennemu charakterowi tych jednostek, ich strukturze organizacyjnej, zwyciestwom i kleskom, od poczatkow w okresie poznej republiki, do zakonczonego przegrana starcia z wojskami Konstantyna Wielkiego.
