Read more
Dostoyevski, roman kisilerini, icinde bulundugu toplumsal durumlar uzerine kurgular. Kahramanlarini kendi dusunce ve kanaatlerinin adeta bir sözcusu yapar. Yine de o, bireysel ve toplumsal gerceklikleri romanlarinda daha belirsiz ve dolambacli bir dille aktarirken bu gercekligi mektuplarinda daha dogrudan ve sözunu sakinmaksizin anlatir.
Kronolojik olarak erken dönem ve gec dönem seklinde kabaca iki gruba ayrilabilecek mektuplarindan birinci gruba alinabilecek ilk mektuplarinda; asker muhendislik okulunun uygunsuz atmosferiyle adeta bir zavalli durumundaki karamsar ve duygusal ergenin kirilgan ruh hali butun ayrintilariyla ortaya cikar. Bu dönem mektuplarinda yazar, sorunlarla dolu kalbini, sik sik kardesi Mihaile acar. Kafasi; Tanri, doga ve ruhla ilgili karmakarisik felsef dusuncelerle calkalanir. Üstelik bu dönemde, evden gelen para havaleleri de seyrektir. Babasina yazdigi mektuplarinda Sdemir gibi sert yoksullugun tadini burada ilk defa tattigini belirtir. Bu yoksulluk, yillarca onun pesini birakmayacak ve kisiligi uzerinde silinmez izler birakacaktir. Genellikle ayni kisiye yazdigi gec dönem mektuplariysa gelismekte olan bir yazarin ruh durumunu yansitir niden beliren, bas döndurucu ve kisa ömurlu bir meshur olma durumu, yasaminin sonuna kadar surecek edebiyat irgatciliginin baslangici, sinsi depresyon ataklari, belirsiz Sruh ve sinirsel rahatsizliklar, muhtemelen ilk sara belirtileri...
Mektuplar, Dostoyevskinin sanatini cok yakindan ilgilendirip derinden etkileyen özel yasaminin yeniden insasi acisindan temel bir kaynak niteligi tasir. Bu bakimdan mektuplar, icinde bazi romanlarinin kahramanlarini da yakaladigimiz Dostoyevskinin en yalin, en dolaysiz toplumsal ve bireysel fotografini ceken otobiyografisi olarak da okunabilir.
